Thuốc sinh học (Biologics) điều trị bệnh chàm - Cách mạng trong điều trị

Thuốc sinh học là gì?

Nếu bạn đã thử hết từ kem bôi đến thuốc uống mà vẫn không kiểm soát được bệnh chàm, thì thuốc sinh học (biologics) là bước tiếp theo bạn nên tìm hiểu.

Khác với corticoid — vốn ức chế toàn bộ phản ứng viêm trong cơ thể — thuốc sinh học hoạt động chính xác hơn: nó chặn đúng loại tín hiệu gây viêm trong bệnh chàm mà thôi. Hiểu nôm na giống như thay vì tắt toàn bộ hệ thống, nó chỉ tắt đúng cái công tắc đang gây rắc rối.

Hiện tại ở Việt Nam, thuốc sinh học phổ biến nhất và được dùng nhiều nhất cho bệnh chàm là Dupixent (Dupilumab). Bài này mình sẽ tập trung vào loại này.

⚠️ Lưu ý: Đây là thuốc kê đơn đặc biệt, bắt buộc phải có chỉ định từ bác sĩ chuyên khoa Da liễu. Không tự ý mua và sử dụng.

Dupixent — Thuốc chàm nặng hàng đầu hiện nay

Dupixent được phê duyệt tại Mỹ từ năm 2017, và được dùng tại Việt Nam từ khoảng 2021. Đây là thuốc dạng tiêm, không phải uống hay bôi, được tiêm dưới da mỗi 2 tuần một lần.

Ai nên dùng Dupixent?

Dupixent phù hợp với những người:

• Bị chàm mức độ nặng, diện tích da bị ảnh hưởng lớn
• Đã dùng corticoid nhiều tháng nhưng không còn đáp ứng hoặc tái phát liên tục ngay sau khi ngừng
• Bệnh ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng cuộc sống: mất ngủ, không đi làm được, ngứa liên tục

Về mặt tuổi tác, Dupixent được dùng cho trẻ từ 6 tháng tuổi trở lên, tuy nhiên ở Việt Nam chủ yếu vẫn dùng cho người lớn vì chi phí và quy trình tiếp cận.

Hiệu quả thực tế

Các nghiên cứu lâm sàng lớn cho thấy sau 16 tuần điều trị:

• Khoảng 85% bệnh nhân cải thiện rõ rệt, da gần như sạch hoặc sạch hoàn toàn
• Ngứa giảm mạnh từ tuần thứ 2-4
• Chất lượng giấc ngủ và sinh hoạt cải thiện đáng kể

Thực tế thì mình thấy phản hồi từ cộng đồng bệnh chàm khá tích cực với Dupixent — nhiều người gần như sạch da hoàn toàn sau 3-4 tháng dùng đều. Điểm đặc biệt là thuốc không gây teo da hay các tác dụng phụ như corticoid dài hạn.

Cách dùng

• Liều đầu tiên: 2 mũi tiêm cùng một ngày (tổng 600mg)
• Liều duy trì: 1 mũi tiêm mỗi 2 tuần (300mg/lần)
• Tiêm dưới da, có thể tự tiêm tại nhà sau khi được hướng dẫn

Không cần nhịn ăn hay chuẩn bị gì đặc biệt trước khi tiêm.

Tác dụng phụ cần biết

Dupixent nhìn chung khá an toàn, nhưng có một số tác dụng phụ phổ biến bạn cần theo dõi:

Viêm kết mạc (mắt đỏ, ngứa mắt): Đây là tác dụng phụ gặp nhiều nhất, khoảng 15-20% người dùng. Triệu chứng thường xuất hiện trong 6 tháng đầu, biểu hiện là mắt đỏ, ngứa, chảy nước mắt. Có thể dùng thuốc nhỏ mắt kháng dị ứng để kiểm soát. Nếu bạn có tiền sử bệnh về mắt, hãy thông báo trước với bác sĩ.

Phản ứng tại chỗ tiêm: Da hơi đỏ, sưng hoặc ngứa ở vị trí tiêm trong 2-3 ngày đầu. Thường tự hết, không đáng lo.

Hay bị cảm cúm hơn: Một số người nhận thấy hay bị các bệnh đường hô hấp nhỏ như cảm, ho. Không phổ biến và thường nhẹ.

Nhìn chung, so với corticoid dùng dài hạn thì tác dụng phụ của Dupixent ít nghiêm trọng hơn rất nhiều, đặc biệt là không ảnh hưởng đến da hay xương.

Chi phí — Rào cản lớn nhất

Đây là phần khó nhất. Ở Việt Nam, Dupixent chưa được bảo hiểm y tế chi trả:

Mình biết con số này là rất lớn với đại đa số người. Một số hướng có thể cân nhắc:

• Chương trình hỗ trợ bệnh nhân của Sanofi: Công ty sản xuất Dupixent có chương trình giảm giá cho bệnh nhân khó khăn tài chính, bạn có thể hỏi bác sĩ hoặc liên hệ trực tiếp
• Mua từ nước ngoài: Một số bệnh nhân mua qua đường xách tay từ Thái Lan hoặc các nước khác với giá thấp hơn, tuy nhiên cần cẩn thận về nguồn gốc và bảo quản thuốc
• Chờ biosimilar: Dự kiến khoảng 2027-2030 sẽ có thuốc tương đương rẻ hơn 50-70%

Trước khi bắt đầu điều trị

Bác sĩ thường sẽ yêu cầu xét nghiệm máu cơ bản và một số kiểm tra trước khi kê Dupixent — việc này hoàn toàn bình thường để đảm bảo an toàn. Trong quá trình dùng thuốc, bạn sẽ cần tái khám định kỳ để đánh giá hiệu quả và phát hiện sớm tác dụng phụ nếu có.

Kết luận

Dupixent là bước đột phá thực sự cho người bệnh chàm nặng. Nếu bạn đã "cạn kiệt" các phương pháp điều trị thông thường và bệnh vẫn ảnh hưởng nặng nề đến cuộc sống, đây là lựa chọn đáng để trao đổi kỹ với bác sĩ Da liễu.

Rào cản lớn nhất hiện tại vẫn là chi phí. Hy vọng trong tương lai gần khi có thuốc tương đương và bảo hiểm y tế bao phủ, nhiều người sẽ tiếp cận được hơn.

💡 Lưu ý: Biologics là thuốc kê đơn đặc biệt, cần được chỉ định và theo dõi bởi bác sĩ chuyên khoa Da liễu. Không tự ý mua và sử dụng.

Bài viết tiếp theo: Kháng histamin điều trị bệnh chàm